isg denetimi

İSG Denetimi Nasıl Yapılır? 30 Maddelik Saha Kontrol Listesi ve Müfettiş Teftişinde İstenen Belgeler

İş güvenliği uzmanının saha denetimini ve iş müfettişlerinin teftişini anlatıyor: yasal dayanak, sıklık, 30 maddelik kontrol listesi, onaylı defter kaydı ve teftişte istenen belgeler.

U

Uludağ Uzman Akademi

19 Kasım 2026 · 11 dk okuma

Metal atölyesinde İSG denetimi yapan iş güvenliği uzmanı, ustabaşıyla birlikte abkant presin ışık bariyerini kontrol ediyor

İSG denetimi iki ayrı yoldan yürür: iş güvenliği uzmanının işyerinde yaptığı saha denetimi ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişlerinin teftişi. Uzman, sahayı bir kontrol listesiyle gezer, bulguları onaylı deftere yazar ve kapanışını takip eder; müfettiş ise sahayla birlikte risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık ve periyodik kontrol kayıtlarını inceler.

Öne çıkanlar

  • İç saha denetiminin dayanağı İGU Yönetmeliği md. 9/1-c ve 10/1-c'dir; mevzuat bu denetim için sabit bir sıklık belirlemez.
  • Uzman tespit ve önerilerini onaylı deftere yazar ve deftere yazılan öneri işverene tebliğ edilmiş sayılır.
  • Dış denetimi ÇSGB Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına bağlı iş müfettişleri yapar ve müfettiş işyerine habersiz gelebilir.
  • Teftişte risk değerlendirmesi, acil durum planı, İSG-KATİP sözleşmeleri, onaylı defter, eğitim ve sağlık kayıtları ile periyodik kontrol raporları başlıca incelenen belgelerdir.
  • Hayati tehlikede işveren önlem almazsa uzman durumu Bakanlığa bildirmek zorundadır; bildirmeyen uzmanın belgesi üç ay askıya alınır.

İSG denetimi nedir, kim yapar?

İSG denetimi, işyerinin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve kendi risk değerlendirmesindeki tedbirlere uyup uymadığının sahada ve belge üzerinden kontrol edilmesidir. İki türü vardır: işyerinin iş güvenliği uzmanının yürüttüğü iç saha denetimi ve Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına bağlı iş müfettişlerinin yaptığı teftiş. Birincisi aksaklığı erken yakalar, ikincisi yaptırım uygulayabilir.

İGU Yönetmeliği: İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik.

Konuİç saha denetimiİş teftişi
Kim yaparİşyerinin iş güvenliği uzmanı, gerektiğinde işyeri hekimiyleÇSGB Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının iş müfettişleri
Yasal dayanak6331 sayılı Kanun md. 8; İGU Yönetmeliği md. 9-116331 sayılı Kanun md. 24-25; 4857 sayılı Kanun md. 91-92
SıklıkMevzuatta sabit bir sıklık yokProgramlı ya da ihbar, şikâyet veya talep üzerine
KayıtOnaylı defterTeftiş tutanağı ve raporu
Olası sonuçYazılı öneri, takip, gerekirse Bakanlığa bildirimSüre verme, idari para cezası, işin durdurulması

OSGB, eğitim kurumu, muayene kuruluşu ve iş hijyeni laboratuvarlarını ise İSG Genel Müdürlüğü denetler (6331 sayılı Kanun md. 24/A).

İş güvenliği uzmanı saha denetimini ne sıklıkla yapmalı?

Mevzuat, iç saha denetimi için sabit bir sıklık belirlemez. İGU Yönetmeliği md. 9/1-c uzmana çalışma ortamının gözetimini, periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlayıp uygulanmasını kontrol etmeyi görev olarak verir; Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 10/1-ç de tedbirlerin düzenli izlenmesini ister. Sıklığı işyerinin riski ve uzmanın aylık asgari süresi belirler.

İGU Yönetmeliği md. 10/1-c ise uzmana her bölümde inceleme yapma, belgelere ulaşma ve çalışanlarla görüşme yetkisi verir. Asgari süreler md. 12/1'dedir:

Tehlike sınıfıÇalışan başına aylık asgari süre30 çalışanlı işyerinde aylık toplam
Az tehlikeli10 dakika300 dakika (5 saat)
Tehlikeli20 dakika600 dakika (10 saat)
Çok tehlikeli40 dakika1.200 dakika (20 saat)

Eğitim ve kayıt da bu süreden çıkar. Önerilen ritim:

  • Her ziyarette: En riskli bölümde kısa tur (pres hattı, iskele, forklift koridoru).
  • Ayda en az bir kez: Aşağıdaki 30 maddelik listeyle bütün bölümleri kapsayan tam tur.
  • Ek tur: Kaza veya ramak kala olay, yeni makine ya da proses, bakım duruşu, periyodik kontrolde ağır kusur, yeni alt işveren.

Bu ritmi yıllık çalışma planına satır olarak yazın; planı işyeri hekimiyle birlikte hazırlamak da uzmanın görevidir (md. 9/1-d-2).

Saha denetimi adım adım nasıl planlanır?

İyi bir saha denetimi masa başında, açık kalan bulgularla başlar. Önce onaylı defterde kapanmamış önerileri, risk değerlendirmesinin yüksek riskli satırlarını ve yaklaşan periyodik kontrolleri çıkarın, rotayı bunlara göre çizin. Sahada gördüğünüzü kanıtıyla kaydedin ve turu bölüm sorumlusuyla yapılan kısa bir kapanış görüşmesiyle bitirin.

Konut şantiyesinde iş güvenliği uzmanı ve şantiye şefi, cephe iskelesinin korkuluklarını ve taban plakalarını inceliyor
Standartta süre belirtilmemişse yapı iskelelerinin periyodik kontrol aralığı en fazla altı aydır.
  1. Açık bulguları listeleyin. Önceki defter kayıtları, kaza ve ramak kala raporları ile periyodik kontrol kusurları ilk duraklardır.
  2. Rotayı riske göre çizin. L tipi matriste yüksek çıkan bölümlerle başlayın: atölyede pres ve giyotin makas, şantiyede iskele ve döşeme kenarı, depoda forklift koridoru ve raflar.
  3. Saati değiştirin. Vardiya değişimini ve alt işveren işlerini de görün; hep aynı saatte yapılan tur aynı tabloyu gösterir.
  4. Ekibi belirleyin. Bölüm sorumlusu ve çalışan temsilcisi eşlik etsin; işyeri hekimiyle ortak çalışmalar da deftere yazılır (İGU Yönetmeliği md. 11/4).
  5. Kanıt toplayın. Her uygunsuzluğa yer, saat ve fotoğraf numarası verin; gürültü veya toz şüphesinde ölçüm isteyin.
  6. Önceliği sahada belirleyin. Hayati tehlikeyi aynı gün işverene yazılı bildirin. Uzman işi kendisi durduramaz, durdurulması için işverene başvurur (md. 10/1-b).

30 maddelik İSG saha denetimi kontrol listesi

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 2025 metal sektörü programlı teftişinde 2.448 işyerinde ilk teftişte 84.502 noksanlık bulundu; 41.860'ı İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne (kısaca İş Ekipmanları Yönetmeliği), 15.986'sı İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği'ne aykırılıktı. Listeyi işyerinin riskine göre tartın; her maddeyi uygun, uygun değil veya uygulanamaz diye işaretleyin.

Atölyede elektrikçi tali panonun kapağını açmış, iş güvenliği uzmanı kaçak akım rölesini ve kablo girişlerini inceliyor
Ana ve tali panolarda kaçak akım rölesi bulunması İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği'nin şartıdır.

Düzen ve tertip

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
1Yaya ve araç yolları işaretli ve açıkForklift ve yaya yolu ayrı mı, geçit boş mu
2Zemin kuru, düz ve kaymazYağ, talaş, su, çukur, yerde kablo
3İstif ve raflar güvenliAğır yük altta mı, dikmede ezik veya eksik pim var mı, raf periyodik kontrolü yapılmış mı
4Tehlikeli alanlara yetkisiz giriş engelliRobot hücresi, kazı, yükleme rampası bariyerli ve işaretli mi

Dayanak: İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği Ek-1 madde 26 ve 37-39; İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-5.

Elektrik

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
5Panolar kapalı ve korunmuşKapak kilitli mi, önü boş mu, içinde yanıcı var mı
6Ana ve tali panolarda kaçak akım rölesi varRöle takılı mı, test butonuna basınca açıyor mu
7Kablo ve fişler sağlamEzik, ekli veya bantlı kablo, korumasız zemin geçişi, kırık fiş
8Elektrik ve topraklama periyodik kontrolü güncelRapor tarihi (standartta süre yoksa en fazla 1 yıl), kusurlar giderilmiş mi

Dayanak: İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği Ek-1 madde 4-8; İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-3.

Makine koruyucuları

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
9Hareketli parçalar koruyucuyla kapalıKayış-kasnak, dişli ve mil açıkta mı, muhafaza yerinde mi
10Acil durdurma butonları çalışıyorErişilebilir mi, basınca makine duruyor mu, buton bantlı mı
11Pres ve giyotinde emniyet sistemleri devredeIşık bariyeri, çift el kumandası ve kapı switch'i köprülenmiş mi
12Bakımda enerji kesilip kilitleniyorEKED (etiketle, kilitle, emniyete al, dene) seti, prosedürü ve eğitimi var mı
13Kusurlu ekipman kullanım dışıUygunsuz raporlu forklift veya kren işaretli ve ayrılmış mı, günlük kontrol kaydı var mı

Dayanak: İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-I madde 2.4, 2.8 ve 2.13, EK-III madde 1.3 ve 1.9; ÇSGB Metal Şekillendirmede Güvenlik el kitabı (Aralık 2025).

Yüksekte çalışma

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
14Kenar ve boşluklarda toplu koruma varDöşeme kenarı, asansör ve merdiven boşluğu korkuluklu veya kapaklı mı
15İskele kontrollü ve işaretliPeriyodik kontrol (standartta süre yoksa yapı iskelesinde 6 ay, seyyar iskelede 1 yıl), azami yük işareti, tekerlek freni
16Toplu koruma yetmiyorsa kemer doğru bağlıTam vücut kemeri ankraja veya yaşam hattına bağlı mı, kemer ve halat sağlam mı
17Merdiven ve insan kaldırma kurallara uygunSeyyar merdiven yalnızca kısa süreli, düşük riskli işte mi; forklift çatalında insan kaldırılıyor mu

Dayanak: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği EK-4 (A) madde 2; İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-II madde 3.1.2, 4.1.2 ve 4.3, EK-III Tablo-2.

KKD

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
18KKD bölüm bazında belirlenmişRisk değerlendirmesindeki KKD listesi sahayla örtüşüyor mu
19KKD uygun ve belgeliCE işareti, Türkçe kullanım kılavuzu, işe uygun koruma sınıfı
20KKD sağlam ve erişilebilirKırık baret, çizik gözlük, yırtık eldiven, yedek stok
21KKD doğru kullanılıyorYüksekte baret çene bandı takılı mı; matkap, pres ve giyotin çalışırken eldiven takılmıyor mu

Dayanak: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik md. 6-8; ÇSGB metal el kitabı.

Yangın ve acil durum

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
22Yangın söndürücüler hazırYerinde, önü açık ve işaretli mi, kontrol etiketi güncel mi
23Acil çıkışlar kullanılabilirKapı kilitli mi, dışa açılıyor mu, önü boş mu, acil aydınlatma yanıyor mu
24Acil durum ekip listesi asılıAd, görev ve telefonlar güncel ve görünür mü, toplanma alanı işaretli mi
25Sıcak işlerde önlem alınmışKaynak ve taşlama noktasında yanıcılar uzakta mı, sıcak çalışma izni ve söndürücü hazır mı

Dayanak: İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği Ek-1 madde 10, 12 ve 13; İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik md. 11/9.

Kimyasallar

NoKontrol noktasıSahada neye bakılır
26Türkçe güvenlik bilgi formu erişilebilirHer kimyasalın güncel formu kullanım noktasında mı
27Kaplar etiketliAktarılan tiner veya asit su şişesinde değil, etiketli kapta mı
28Depolama uyumluTepkimeye girebilecek kimyasallar ayrı mı, döküntü tavası ve dökülme kiti var mı
29Gaz tüpleri güvenliTüpler dik ve zincirli mi, oksijen ile yanıcı gaz ayrı mı, geri tepme ventili var mı
30Havalandırma ve göz duşu çalışıyorKaynak dumanında lokal emiş çalışıyor mu, göz duşu erişilebilir mi

Dayanak: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik md. 6/2-b, 7/1-g ve 7/1-i; ÇSGB metal ve toplu korunma el kitapları.

Bulgular onaylı deftere nasıl yazılır ve kapatılır?

Uzman, sahadaki tespit ve tavsiyelerini onaylı deftere yazmakla yükümlüdür (İGU Yönetmeliği md. 11/4). Deftere yazılan tespit ve öneriler işverene tebliğ edilmiş sayılır (İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 7/4). Bu yüzden her kayıt, okuyanın neyin, nerede, kim tarafından ve ne zamana kadar düzeltileceğini anlayacağı açıklıkta olmalıdır.

Raflı depoda iş güvenliği uzmanı, önüne palet bırakılmış yangın söndürücüyü uygunsuzluk olarak telefonuyla kayda alıyor
Bulgunun yeri, saati ve kanıt numarası, kapanış kontrolünde aynı noktaya dönmeyi kolaylaştırır.
  • Defter seri numaralı, bir asıl iki kopyalıdır ve her işyeri için tektir; sayfaları Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünce veya noterce onaylanır (md. 4/1-e, 7/3).
  • Kayıtları uzman, hekim ve işveren birlikte veya ayrı ayrı imzalar; defteri müfettişe göstermek işverenin yükümlülüğüdür (md. 7/4-5).

Sac işleme atölyesinden örnek bir kayıt:

AlanÖrnek kayıt
Tarih, bölüm19.11.2026, pres hattı
Tespit3 numaralı hidrolik presin ışık bariyeri anahtarla devre dışı bırakılmış, operatör kalıba elle parça besliyor.
ÖneriBariyer derhal devreye alınsın, anahtar kilitli kutuya konsun, operatöre talimat yeniden anlatılıp imzalatılsın.
Öncelik, terminHayati tehlike; bariyer devreye alınana kadar pres çalıştırılmasın, aynı gün.
SorumluÜretim şefi
Kapanış20.11.2026 kontrolünde bariyer devrede, anahtar kilitli kutuda; bulgu kapatıldı.

Kapanışı şu sırayla yönetin:

  1. Her bulguyu defter sayfa numarasıyla takip listesine aktarın; sorumluyu, başlama ve bitiş tarihini yazın. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 10/1-c de bunu ister.
  2. Termin dolunca bulguyu yerinde doğrulayın, kapanışı tarih ve fotoğraf numarasıyla deftere işleyin.
  3. Hayati tehlike sürüyorsa tırmandırın: işveren önlem almazsa uzman durumu Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirir (6331 sayılı Kanun md. 8/2). İGU Yönetmeliği md. 11/3 bunun Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne yazılı yapılmasını ister. Bildirmeyen uzmanın belgesi üç ay, tekrarında altı ay askıya alınır; bildirim yüzünden sözleşmesine son verilemez.

Sayfa düzeni için tespit ve öneri defteri rehberine bakın.

İş müfettişi teftişi nasıl yürür?

Dış denetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına bağlı iş müfettişleri yapar; 6331 sayılı Kanun md. 24'e göre İSG teftişi bu konuda yetkili iş müfettişlerinin işidir. Teftiş işyerinde yapılır. Müfettiş önceden haber vermeden, haftanın herhangi bir günü, gündüz veya gece çalışılan herhangi bir saatte gelebilir.

  • Teftiş türü: Programlı teftişte işyerleri risk, alan veya sektöre göre seçilir; program dışı teftiş ihbar, şikâyet veya talep üzerine yapılır.
  • Akış: Üst düzey yetkiliyle görüşme, saha turu, belge incelemesi, çalışan görüşmeleri, gerekirse imzalı ifade. Müfettiş belgeleri işyeri dışında da inceleyebilir.
  • İşverenin yükümlülüğü: Çağrıldığında gelmek, bilgi vermek, belge ve delilleri göstermek ve her türlü kolaylığı sağlamak zorunludur (4857 sayılı Kanun md. 92/2). İfadesine başvurulan çalışanlara telkinde bulunmak yasaktır (md. 96).
  • Sonuç: Programlı teftişlerde müfettiş, giderilebilir aykırılıklar için süre veren bir bildirim düzenleyip teftişe ara verebilir; süre sonunda giderilmeyenler için idari işlem yapılır.

Hayati tehlikede 6331 sayılı Kanun md. 25 uygulanır: üç iş müfettişinden oluşan heyet tespitten itibaren iki gün içinde işi durdurabilir; acil durumda tespiti yapan müfettiş heyet kararına kadar işi durdurur. Çok tehlikeli sınıftaki maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan veya büyük endüstriyel kaza olabilecek işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamışsa da iş durdurulur. İşverenin altı iş günü içinde iş mahkemesine itirazı kararın uygulanmasını etkilemez. Durdurulan işte izinsiz çalışma yaptırana üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

İSG teftişinde hangi belgeler istenir?

Müfettiş, mevzuata göre tutulması zorunlu her türlü kaydı ve belgeyi inceleyebilir (4857 sayılı Kanun md. 92). Başkanlığın 2024 İSG organizasyonu programlı teftişinde incelenen başlıklar sorumlular ve organizasyon, periyodik kontrol ve ölçümler, risk değerlendirmesi, sağlık gözetimi, olayların bildirimi, eğitim ve acil durumlardı.

BelgeMüfettişin baktığı noktaDayanak
Risk değerlendirmesi dokümanıTarih ve geçerlilik, ekip, sayfa parafları, son sayfa imzası; en geç 2, 4 veya 6 yılda yenilemeRisk Değerlendirmesi Yönetmeliği md. 11-12
Acil durum planı ve tatbikat formuPlanın güncelliği (2, 4 veya 6 yıl), en geç yılda bir tatbikat, asılı destek elemanı listesiAcil Durumlar Yönetmeliği md. 11, 13, 14
İSG-KATİP sözleşmeleriUzman, hekim ve gerekiyorsa diğer sağlık personeli için onaylı sözleşme, sürenin çalışan sayısına uygunluğuİSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 14; İGU Yönetmeliği md. 12
Onaylı defterDüzenli kayıt, imzalar, açık bulguların akıbetiİSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 7
Eğitim kayıtlarıİşe başlama eğitimi tutanağı, temel eğitim katılım tutanakları ve belgeleri, özlük dosyası6331 md. 17; Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği (RG 2.4.2026) md. 7, 17, 24
Sağlık raporlarıİşe giriş ve periyodik muayene formları; çok tehlikelide en geç yılda bir, tehlikelide üç, az tehlikelide beş yılda bir6331 md. 15; İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği md. 9
Periyodik kontrol raporlarıEkipman listesiyle eşleşme, EKİPNET kayıt numarası, imza, kusurların giderilmesi, İSG-KATİP sözleşmesiİş Ekipmanları Yönetmeliği md. 7 ve EK-III
İş kazası ve meslek hastalığı kayıtlarıKazadan sonraki üç iş günü içinde SGK bildirimi, inceleme raporları, ramak kala kayıtları6331 md. 14
İSG kurulu tutanakları50 ve üzeri çalışanlı, altı aydan uzun süren sürekli işlerde toplantı tutanakları ve kurul raporları6331 md. 22; Kurullar Yönetmeliği md. 9-10
Çalışan temsilcisi ve destek elemanı görevlendirmeleriSeçim veya atama belgesi, eğitim kayıtları6331 md. 17/2 ve 20; Acil Durumlar Yönetmeliği md. 11 ve 15
Yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporuUzman ve hekimin birlikte hazırladığı güncel plan ve raporİGU Yönetmeliği md. 9/1-ç-2 ve 9/1-d-2
Ölçüm raporları, talimatlar, mesleki eğitim belgeleriGürültü, toz ve kimyasal ölçümleri; talimatlar ve iş izinleri; zorunlu işlerde mesleki eğitim belgesi6331 md. 10/4 ve 17/3; İGU Yönetmeliği md. 9/1-ç-4

OSGB'den hizmet alınıyorsa defter suretleri, yıllık plan, değerlendirme raporu ve eğitim kayıtları OSGB arşivinde de tutulur, istenirse denetime yetkili memurlara gösterilir (İSG Hizmetleri Yönetmeliği md. 13/2).

Denetimi sahada sonuç veren bir rutine çevirin

İyi bir İSG denetimi, teftiş dosyasından önce sahada değişen davranış üretir: kapanan bulgu, devrede kalan bariyer, önü açık acil çıkış. Belgenizi B sınıfına taşımayı düşünüyorsanız Uludağ Uzman Akademi'nin B sınıfı iş güvenliği kursu programını inceleyin.

Kaynaklar

Sertifika eğitimleri

İSG kariyerinde bir adım önde olun

Bakanlık onaylı A, B, C Sınıfı İSG, İşyeri Hekimliği, DSP, İlk Yardım ve Hijyen sertifika programlarıyla 7 ilde 10 şubedeyiz.

Ücretsiz ön başvuru Diğer yazılar